Waar het oversteken van een straat in Vietnam me aan doet denken…

Met 8 miljoen inwoners, 6 miljoen scooters en geen stoplichten is het een hele uitdaging in de stad Hanoi de straat over te steken. Daar kwam ik afgelopen zomer uit eigen ervaring achter tijdens mijn vakantie in Vietnam. Ontelbare keren ben ik, in binnen- en buitenland, straten overgestoken, hoe ik dat hier moest aanpakken? Geen idee! Gelukkig gaf een gids het goede voorbeeld. Je gaat gewoon langzaam de weg op en begint naar de overkant te lopen. Ondertussen kijk je, al doorlopend, de aanstormende brommerrijders en automobilisten vriendelijk aan. Vooral niet achteruit stappen, want uiteindelijk rijden ze achter je langs. Oef! Een andere cultuur met andere normen, maar wel een gedeelde waarde: (relatief) veilig de weg op en heelhuids aankomen.

Wil je weten waarom ik toch werd aangereden?
Tweeënhalve week later kom ik in een andere mierenhoop terecht: Saigon. Dacht ik het allemaal te weten, blijken ze daar nauwelijks rekening met je te houden en voor je langs te rijden. Binnen de kortste keren zat ik onder een scooter! Gelukkig bereden door een lachende Vietnamees. Ik ging er van uit dat ik het oversteken in Vietnam onder de knie had. Appeltje, eitje. Zat ik er even naast!

Blinde vlek
Op dat moment werd ik even met mezelf geconfronteerd. Vietnam heeft hele andere normen en gedragsregels, maar ik dacht het wel te weten. Kijk mij eens even de straat oversteken!, zonder te begrijpen dat het in die andere stad net wat anders ging. Dan merk je waar je blinde vlekken zitten, en dat je wat kennis mist om veilig aan de overkant te komen.

Op het randje van de comfortzone
Op de stoeprand van die drukke straat sta je eigenlijk op het randje van je comfortzone en ben je bezig je groeizone in te stappen. Altijd spannend natuurlijk. Aan de overkant is iets bijzonders te zien. Steek je toch maar niet over om stress en eventueel een aanrijding te voorkomen, dan reageer je vanuit angst; de blokkerende norm neemt de overhand. Kom op, oversteken, want aan de overkant is lekker eten. Neem je die stap, dan laat je je leiden door creatie en neemt je stimulerende norm het over.

Risico’s nemen
Dit soort ervaringen maak je ook regelmatig mee in werksituaties. Neem het moment dat je een nieuwe baan hebt en in een groep terecht komt met andere gedragsregels en normen. Je zoekt uit wat de norm is, omdat je in het groepsproces wilt passen en veiligheid wilt ervaren in een nieuwe organisatie. Welke risico’s kun je nemen? Moet je wel of niet uit je comfortzone binnen de nieuwe organisatie?

Stimulerende en blokkerende normen
Of stel je hebt een probleem met je leidinggevende over de sfeer op de afdeling, maar je vindt het lastig om het gesprek aan te gaan. Blokkerende norm: ik ga mijn leidinggevende niet aanspreken, dat hoort niet en heb ik vanuit mijn opvoeding niet meegekregen. Stimulerende norm: ik kan hem helpen, dat kan handig voor hem zijn in de toekomst, we worden er beiden beter van.

Reageren vanuit angst of creatie?
Blokkerende normen houden je tegen, als je die leidend laat zijn ga je iets voorkomen uit angst. Ik steek die drukke straat niet over, om te voorkomen ik dat ik in het ziekenhuis beland. Leef je vanuit je missie en waarden, dan kan je nieuwsgierigheid je creatiekant stimuleren, en besluit je wel over te steken. Zo ontdek je wat er aan de overkant te doen is. Zit daar niet het lekkerste restaurant van heel Saigon? Kom op dan!

Sparren?
Als je wilt sparren over jouw blokkerende en stimulerende normen, neem dan contact op met een van onze adviseurs via 035-6219799.

Arie Verwaal is partner en adviseur bij Authentiek leiderschap