Verschillende normen verdoezelen gemeenschappelijke waarden

Eigenlijk verschillen we helemaal niet zo veel van elkaar. In alle organisaties en zelfs in heilige geschriften als de Bijbel, de Koran of de Torah zijn we het roerend eens over de belangrijkste waarden. Respect, naastenliefde, verantwoordelijkheid, compassie, vrede en vrijheid vinden het allemaal belangrijk.

Waar het ingewikkeld wordt is op de laag van de normen, de gedragscodes die we erop na houden. Met onze normen geven we invulling aan onze waarden. Uit onze normen blijkt hoe we tegen de wereld aankijken en hoe we vinden dat we zouden moeten handelen. En daar gaat het vreselijk mis.

“Respectloos”

Toen Rita Verdonk een aantal jaren geleden bij een Imam op bezoek ging, was zij verbolgen over het feit dat hij haar geen hand gaf. “Respectloos” was haar conclusie, kennelijk een belangrijke waarde voor haar. En eigenlijk ontstond daarmee het conflict. Want wat zou de Imam zeggen als je hem zou vragen of respect een belangrijke waarde voor hem is….?

Verschil in gedrag

Natuurlijk zou zijn antwoord een volmondig “Ja” zijn. Hij zou uitleggen dat hij juist uit respect geen hand gaf aan mevrouw Verdonk. Zo zie je maar. Beide notabelen houden er dezelfde waarden op na, maar waar ze het niet over eens zijn is de invulling van deze waarden. Ze hanteren beiden een andere gedragscode die volgens hen passend is bij de waarde respect.

Bij conflicten loopt het hierop vaak spaak. We vallen elkaar aan op de waarden, maar eigenlijk verschillen we van mening over de manier waarop we invulling geven aan die waarden. Ik weet niet wat er met jou gebeurt, maar als iemand mij aanvalt op mijn waarden dan raakt mij dat diep, dan krijg ik de neiging om het gevecht aan te gaan. Maar als iemand mij aanspreekt op mijn gedrag, mij uitlegt hoe hij of zij het graag zou zien, dan kan ik in gesprek zijn. En als ik er dan ook nog achterkom dat we eigenlijk hetzelfde nastreven, maar verschillen in de manier waarop, ontstaat er ruimte. En daar ligt volgens mij de oplossing voor veel conflicten.

Laten we ermee stoppen elkaar aan te vallen op de waarden. Daar zijn we het allemaal allang over eens. En laten we het gesprek aangaan over normen. Als je dit gesprek open ingaat kan je misschien tot boeiende inzichten komen.

Monique Verhoeven is partner bij Authentiek Leiderschap.

Tags:
,