Meer creëren, minder controleren

De economische crisis en publiek uitgemeten incidenten van financieel wanbeleid hebben hun sporen achtergelaten. Financial executives spelen op veilig. Een begrijpelijke houding, maar een bedrijf dat geen risico’s durft te nemen, innoveert ook niet. Wat is wijsheid?

Als financial had je het de afgelopen jaren niet makkelijk. Je kreeg te maken met toenemende regeldruk door een verscherpte wet- en regelgeving. En we hadden de incidenten van (investerings)fraude en financieel wanbeleid, die een storm van negatieve publiciteit gaven voor betrokken organisaties en soms zelfs individuele bestuurders de kop kostten.
Dan was er natuurlijk de crisis, die wellicht een ingrijpende reorganisatie nodig maakte. Misschien heb je wel op het nippertje een faillissement kunnen voorkomen.
Geen wonder dat ik in mijn werk regelmatig financials ontmoet die zichzelf afvragen: hoe voorkom ik dat in mijn werk fouten maak? Hoe behoud ik mijn positie? En hoe zorg ik ervoor dat het bedrijf financieel gezond blijft? Er lijkt bijna sprake van een patroon: veel cfo’s staan onder hoogspanning. Begrijpelijk daarom dat dagelijks veel besluiten worden ingegeven door angst. Of zoals een cfo mij toevertrouwde: “Ik word vaak gedwongen om vanuit een verdedigende houding te acteren, terwijl dat helemaal niet in mijn aard ligt. Ik wilde altijd vooruit, nieuwe dingen proberen. De angst, die onzekerheid is voor de lange termijn niet goed – niet voor mij persoonlijk en niet voor de organisatie. Dat moet anders.”
Dat kan gelukkig ook.

Wat drijft ons in ons werk?
In de eerste plaats willen we ertoe doen. En we willen dat ons werk ertoe doet. We willen iets creëren dat ertoe doet. Voor ons bedrijf. Voor onze klanten. Dat maakt ons gelukkig. Met deze creatiedrijfveer zijn we er niet. We willen ook voorkomen dat we schade oplopen – faillissementen, fraude, negatieve publiciteit. Deze angst is een goede raadgever. Ze houdt ons alert en voorkomt dat we roekeloos gedrag vertonen. Maar als de balans doorslaat en angst in je werk gaat overheersen, smoort deze angstdrijfveer vernieuwing en creativiteit.

Een voorbeeld van een angst gedreven gedachte: als we meer mensen aannemen, kunnen we onze klanten sneller en beter bedienen. Maar de personeelskosten gaan ook omhoog. Wat als deze investering zich niet (direct) uitbetaalt en een hogere omzet uitblijft? Dan lijden we misschien verlies. Een ander voorbeeld: als we onze procedures en bijbehorende bureaucratische rompslomp (drastisch) verminderen, werken onze medewerkers (veel) efficiënter. Het motiveert ze waarschijnlijk ook om ondernemender te worden en met creatieve oplossingen te komen. Maar wat als het misgaat? Wat als er fouten sluipen in het primaire proces of de dienstverlening?

Wat te doen?
De kunst is niet alleen risico’s te voorkomen, maar om ook voldoende ruimte te reserveren voor innovatie en groei. Juist de financieel leider is in staat samen met de ceo mensen te inspireren om zich te blijven ontwikkelen. De ambities van de organisatie waar te maken zonder roekeloos te worden.
Durf je mensen de vrijheid en het budget te geven om baanbrekende ideeën te opperen én – na een haalbaarheidsstudie – uit te laten voeren. Ik zie dagelijks dat bedrijven die daarin slagen, daarvan de vruchten plukken: ze realiseren meer bezieling bij hun medewerkers, meer betrokkenheid en een grotere effectiviteit.

Hoe maak je als financial in je werk meer ruimte voor innovatie en creatie? Daar gaan we het een volgende keer over hebben.