De slechte leider bestaat niet

Angst vormt vaker dan ons lief is een drijfveer achter ons gedrag. Om dit beter te kunnen begrijpen kijken we eerst naar de drijfveren achter ons gedrag. Wij onderscheiden twee drijfveren waardoor je in beweging komt. De ene drijfveer is angst: je probeert een bepaalde negatieve consequentie te voorkomen.

Angst is eigenlijk helemaal niet zo’n slechte raadgever. Want zonder angst zou je gewoon niet overleven. Angst is dus iets moois, het beschermt je. De andere drijfveer is je verlangen naar een positieve consequentie: de Liefde- of Creatiedrijfveer. Ieder mens wil groeien en creëren. Beide drijfveren hebben hun functie.

Angst versus Creatie

Angst helpt ons in leven te blijven en Creatie is ons doel in het leven. Angst dient daarmee creatie. Angst werkt heel snel, maar verlamt op den duur. Creatie werkt wat langzamer maar is wel duurzamer. Het verbindt mensen en ontsluit energie en authentieke kracht. Natuurlijk heeft het de voorkeur om zo veel mogelijk vanuit de creatie drijfveer te leven. Maar leven zonder angst is een prachtig maar niet zo’n realistisch streven.

Onze basisangsten zijn dood en pijn. En het zit ook in ons DNA dat we bang zijn om buiten de groep te vallen. Buiten de groep ligt er evolutionair gezien namelijk ook dood en pijn op je te wachten. Door ons zorgen te maken over onze positie in de groep roepen we automatisch onze succesvolle overlevingsmechanisme op; onze Ego’s.

Ego’s kun je subpersoonlijkheden van jezelf noemen. Het zijn goede overlevingsstrategieën op het moment dat we ons onveilig voelen (de angstdrijfveer is leidend in je gedrag). Al op het schoolplein hebben we meerdere ego’s ontwikkeld waar we altijd op terug kunnen vallen. Het is een fantastisch systeem omdat het je helpt.

Negative Selffulfilling Prophecy

Als je teveel je Ego inzet, dan gaat het op den duur tegen je werken. Helaas gebeurt dit vaak onbewust. Precies datgene waar je bang voor was gebeurt, je angst komt uit. En het erge is, door je eigen gedrag heb je het nog uitgelokt ook. Uit angst niet je positie in de groep te verliezen ga je bijvoorbeeld je ego ‘de Aardige’ inzetten. Dat werkt, maar als je dat teveel doet, word je een slijmbal en lig je alsnog uit de groep. Dat overkomt iedereen wel eens, alleen herken je dat vaak niet bij jezelf. Maar anderen doen dat wel. Ze krijgen last van je en jij krijgt er zelf ook last van. Je bereikt niet wat je wilt en je bereikt zelfs het tegendeel. Je creëert zo je eigen negatieve selffulfilling prophecy.

Positieve kanten van een Ego

Ego’s hebben ook zo hun positieve kanten. Je kunt een Ego in zetten als verlengstuk van je authenticiteit. Ego’s kunnen je helpen je missie te verwezenlijken. Niet omdat je bang bent voor je eigen positie, maar je gebruikt je positie omdat je een verlangen hebt om iets te creëren. Je intentie is dan niet op je eigen positie gericht, maar op de groei van een ander. Een liefdevolle schop onder de kont, kan zo een heel effectieve inzet van je ego blijken te zijn (in dit geval een ego dat we bij Authentiek Leiderschap ‘de Krachtige’ noemen) omdat je daarmee iemand helpt om uit zijn comfortzone te stappen. De kunst is dus je bewust te worden van de intentie achter jouw gedrag en bewust kiezen voor je gedrag.

Utopie

Betekent dit dat je als leider nooit meer zal doorschieten in je Ego’s? Natuurlijk zou dat fantastisch zijn: een leider die altijd vanuit zijn creatiedrijfveer kan handelen: vrij van ego’s en vanuit volledige authenticiteit. Egoloos leiderschap is volgens mij een utopie. Onze selectieve perceptie zal ons regelmatig doen geloven dat onze omgeving onveilig is. Dan poppen Ego’s op. En als je er dan ook nog eens in door schiet, raken mensen op den duur het zicht op dat mooie stuk van jou kwijt. Dan kan het zomaar zijn dat je betiteld wordt als een slechte leider.

Dat betekent gelukkig niet dat je een slechte leider bent. Een slechte leider bestaat niet. Als anderen jouw een slechte leider noemen is dat in elk geval wel een signaal dat zij niet meer in staat zijn om door de doorgeschoten ego’s heen jouw Authenticiteit te zien. Ieder mens heeft iets moois, het verlangen te creëren. Aan jou de uitdaging dat te blijven zien, het naar boven te halen en de ander datgene te geven wat nodig is om dit te laten groeien.

Monique Verhoeven is partner bij Authentiek Leiderschap.