Agile en leiderschap: zoek de juiste balans

Agile en leiderschap: zoek de juiste balans

Er gaat geen dag voorbij of je hoort het woord ‘agile’ voorbijkomen, het nieuwe toverwoord voor organisaties. Agile, dat is ‘wendbaarder’ werken, weg van grote projecten naar een aanpak met zelfsturende, multidisciplinaire teams, stand-ups, sprints en product owners. Maar in hoeverre is dit een hype waar veel bedrijven in meegaan? Zetten organisaties agile in als doel of als middel om ergens te komen? En welk effect heeft agile werken op leiderschap, of andersom: welk effect heeft leiderschap op het slagen van agile werken?

Is agile een hype of de sleutel tot succes?

Voordat ik vanuit het bedrijfsleven de overstap maakte naar Authentiek Leiderschap werkte ik bij een bedrijf dat ging werken volgens de agile methodiek. Ik kan dus uit eigen ervaring zeggen dat deze manier van werken echt invloed heeft op leiderschap. Of eigenlijk andersom; leiderschap heeft enorme impact op het al dan niet slagen van de agile methode binnen een bedrijf. Het vergt daadwerkelijk ander gedrag van iedere hiërarchische laag in de organisatie; van Raad van Bestuur tot medewerkers in agile (of scrum) teams.

Weg met lange doorlooptijden

Agile is bedoeld om wendbaar te kunnen werken; in korte tijd kun je toegevoegde waarde bieden aan de klant. Geen grote projecten met lange doorlooptijden waar steeds meer geld bij moet, en die pas een product in de markt zetten als het helemaal tot in de puntjes is uitgewerkt en getest, maar snelle ontwikkelingen en aanpassingen op nieuwe gebeurtenissen of veranderingen.

Andere mindset en leiderschap

Vanuit creatie is dit natuurlijk een prachtig streven: snellere en betere resultaten neerzetten, met verantwoordelijkheden laag in de organisatie. Agile werken is een mooie methodiek waarmee je dit zeker kan bereiken. Er is echter een grote valkuil. Organisaties moeten opletten dat het geen puur technische aanpak wordt, waarbij men voorbijgaat aan het benodigde, andere gedrag. Agile wordt dan een doel in plaats van een middel. Bij agile hoort wel degelijk een andere mind-set én ander leiderschap.

Wat vraagt Agile van leiderschap?

Scrum teams krijgen autonomie, eigen verantwoordelijkheid. Binnen bepaalde kaders beslissen zij zelf welke producten zij op welke manier ontwikkelen, en met welke prioriteit. Vanuit hiërarchisch leiderschap vraagt dit om loslaten. Vanuit creatie is dit allemaal prachtig; het leidt tot verantwoordelijke medewerkers met meer werkplezier, tot betere en snellere ontwikkelingen en uiteindelijk tot meer tevreden klanten. Je zou het voor minder doen. Loslaten is echter ook heel spannend. Je wil immers voorkomen dat er aan de verkeerde dingen wordt gewerkt, dat er geld wordt verspild, dat er geen resultaten worden behaald, of de verkeerde. Of dat je als leider geen invloed meer hebt. Want wat is jouw rol als je geen invloed meer uitoefent op dit soort beslissingen?

Loslaten, of niet?

Niet loslaten is ook geen optie. Dan creëer je wellicht de zogenaamde Negative Selffulfilling Prophecy, oftewel wat je wilt voorkomen, wordt juist waarheid. Door niet voldoende autonomie te geven, sta je het snelle ontwikkelen en de toegevoegde waarde voor de klant juist in de weg. Voor je het weet werk je nog steeds aan projecten, maar met als enige verschil dat een lang project in kleine stukjes wordt opgeknipt. Niet echt agile. Bovendien zorgt het voor frustratie, bij jezelf én bij medewerkers in de scrum teams. Zij hadden immers heel wat anders verwacht van deze nieuwe manier van werken.

Scrum team zonder leidinggevende: hoe werkt dat?

Een product owner en scrum master zijn geen hiërarchisch leidinggevenden. Hoe ga je in zo’n team om met conflicten en onenigheid, met het nemen van besluiten, met het sturen en aanspreken op gewenst en ongewenst gedrag? En hoe spannend is het om je klant te bevragen op wat deze wil. Of om nieuwe, nog niet perfecte producten door de klant te laten testen en daadwerkelijk een Minimal Viable Product op de markt te zetten. Je wilt liever voorkomen dat je iets aan de klant presenteert dat niet perfect is…
Maar ja, dat is nu juist het doel van Agile: testen, testen, testen en steeds maar verbeteren. Zo voorkom je dat veel geld wordt uitgegeven aan een perfect product dat de klant uiteindelijk niet wil.

Creëer een goede voedingsbodem

Agile is echt een mooie werkwijze, maar vergt vaak ander gedrag dan we ons vooraf realiseren. Wil jij agile laten slagen, besteed hier dan echt tijd en aandacht aan. Bij Authentiek leiderschap houden we ons bezig met leiderschapsontwikkeling. Welk gedrag vertonen leiders en hun medewerkers? Hoe geef je autonomie? Hoe laat je los? Onderzoek deze patronen binnen jouw organisatie en in jouw eigen gedrag. Welke zijn ondersteunend aan agile, en welke patronen werken juist tegen? Op die manier creëer je een goede voedingsbodem voor het slagen van agile en daarmee een succesvolle werkomgeving.

PS: Ben jij bezig een andere manier van werken in te voeren, denk je erover na of heb je dit net gedaan? Of twijfel je of de manier van werken inderdaad bijdraagt aan het behalen van je doelstellingen? Wij gaan graag vrijblijvend met je in gesprek over het bijbehorende leiderschap en gedrag. Neem contact op via 035-6219799 of mail info@authentiekleiderschap.nl.

Marjolijn van der Wielen is coach en adviseur van organisaties, teams en individuen voor Authentiek Leiderschap. Ze helpt mensen het beste uit zichzelf te halen.